LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü yasal gereklilikleri

Key Takeaways - Gaz projesi, yetkili firma tarafından çizilmeli ve dağıtım firmasından onay alınmalı. Projesiz tesisat, yasal değil ve gaz açılışı yapılmaz. - İç tesisat, sertifikalı yetkili tesisatçı tarafından yapılmalı. Yetkisiz kişi, gaz tesisatı yapamaz — sigorta ve ruhsat geçersiz olur. - Güvenlik kontrolü (kaçak testi), gaz açılışından önce zorunlu. Dağıtım firması, kontrol raporu olmadan gazı açmaz. - Periyodik kontrol yılda 1 kez yasal zorunluluk. Yapılmazsa işletme ruhsatı risk altında.

Endüstriyel LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü, yasal gerekliliklere uygun olarak yapılmalıdır. Proje onayı, yetkili tesisatçı ve güvenlik kontrolü adımları yasal zorunluluktur. Uygunsuz tesisat, gaz kesintisine ve yasal yaptırıma yol açar.

Gaz tesisatı, elektrik veya su tesisatından farklı olarak, yasal denetime tabi bir iştir. Çünkü gaz arızası, sadece işletmeyi değil, çevreyi de tehdit eder. Patlama, yangın, karbon monoksit zehirlenmesi — hepsi gaz tesisatı hatasından kaynaklanır. Bu nedenle devlet, gaz tesisatını sıkı kurallarla düzenler.

Bir restoran müşterimiz, tanıdık bir "tesisatçı" ile gaz hattı döşetti. Yetkili firma değil. Doğalgaz açılışı için başvurduğduğunda, dağıtım firması projeyi ve yetki belgesini istedi. İkisi de yok. Gaz açılmadı, restoran 3 hafta gecikmeyle açıldı. Sonra yetkili firma ile projeyi baştan yaptılar, tesisatı kısmen değiştirdi. Maliyet: baştan yapmanın 2 katı.

Yasal gereklilikler genel çerçeve

Gaz tesisatı ve dönüşüm süreçleri, birden fazla mevzuatın kesiştiği bir alandır. Doğalgaz tarafında Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği, LPG tarafında LPG Piyasası İdaresi Tebliği, iş sağlığı ve güvenliği tarafında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve yapı denetimi tarafında 6306 sayılı Kanun (Riskli Yapı) ilgili düzenlemelerdir. Dağıtım firmaları (İGDAŞ, İZGAZ vb.) bu mevzuat çerçevesinde kendi yönetmelik ve prosedürlerini uygular.

Yasal süreç, gazın türüne (LPG veya doğalgaz) göre küçük farklar gösterse de temel adımlar aynıdır: proje onayı → yetkili tesisatçı → iç tesisat → güvenlik kontrolü → gaz açılışı → periyodik kontrol. Bu adımların her biri atlandığında, gaz açılışı yapılmaz, sigorta devre dışı kalır ve işletme ruhsatı risk altına girer.

Proje onayı

LPG tesisatı öncesi gaz projesi hazırlanmalıdır. Proje, yetkili proje firması tarafından çizilir. Proje onayı olmadan iç tesisata başlanamaz — dağıtım firması, onaylı proje olmadan tesisat kabulüne girmez.

Proje süreci

Gaz projesi, şu adımlarla hazırlanır:

1. İşletme ihtiyaç analizi: Cihaz kapasiteleri, gaz tüketimi, yerleşim
1. Proje çizimi: Yetkili firma tarafından, mimari plan üzerine
1. Boru çapı hesabı: Toplam gaz tüketimine göre ana hat ve kol çapları
1. Regülatör seçimi: Hat basıncına ve cihaz ihtiyacına göre
1. Havalandırma planı: Yanma havası + baca planı
1. Dağıtım firmasına sunum: Proje onayı için
1. Onay: Dağıtım firması projeyi inceler, onaylar veya düzeltme ister
1. Onaylı proje: Onay sonrası tesisat başlar

Proje için gereken belgeler

Belge: Mimari plan, Kim hazırlar: İşletme / mimar, Neden gerekli: Gaz hattı güzergahı

Belge: Cihaz listesi, Kim hazırlar: İşletme, Neden gerekli: Gaz tüketim hesabı

Belge: Isı yükü hesabı, Kim hazırlar: Proje firması, Neden gerekli: Toplam gaz ihtiyacı

Belge: Havalandırma planı, Kim hazırlar: Proje firması, Neden gerekli: Yanma havası + baca

Belge: İmza sirküleri, Kim hazırlar: İşletme, Neden gerekli: Yetkili imza

Belge: Ruhsat fotokopisi, Kim hazırlar: İşletme, Neden gerekli: İşletme yasallığı

Proje onay süresi

Adım: Proje çizimi, Tipik süre: 3-5 gün, Gecikme nedeni: Cihaz listesi eksik

Adım: Dağıtım firması inceleme, Tipik süre: 5-10 gün, Gecikme nedeni: Yoğunluk

Adım: Düzeltme (gerekirse), Tipik süre: 3-5 gün, Gecikme nedeni: Proje hatası

Adım: Onay, Tipik süre: 1-2 gün, Gecikme nedeni: -

Adım: Toplam, Tipik süre: 10-20 gün, Gecikme nedeni: -

Proje aşamasında gaz tesisatı ekipmanları (regülatör, brülör, vana) seçimi de netleşir. Cihaz listesi ve kapasiteleri, boru çapı ve regülatör seçimini doğrudan etkiler; bu nedenle proje başlamadan önce cihaz listesi kesinleşmelidir.

Endüstriyel mutfak LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü yazımızda kurulum sürecini detaylı inceledik.

İzinler ve ruhsat

Gaz projesi onayı tek başına yeterli değildir. İşletmenin, belediyeden işyeri açma ruhsatı ve gerekiyorsa yapı kullanma izni olması gerekir. 6306 sayılı kanun kapsamında riskli yapı olarak işaretlenen binalarda gaz tesisatı yapılması ek inceleme gerektirir. Ayrıca, endüstriyel mutfaklar için gıda hijyeni yönetmeliği kapsamında havalandırma ve baca raporu da istenir.

Yetkili tesisatçı

İç tesisat, yetkili tesisatçı tarafından yapılmalıdır.

Yetkili tesisatçı kimdir?

Yetkili tesisatçı, gaz dağıtım firması tarafından yetkilendirilmiş, sertifikalı tesisatçıdır. Bu yetki, her firma için ayrı alınır (örneğin İzmirGaz yetkisi, Aygaz yetkisi değil).

Yetkili tesisatçı özellikleri:

• Gaz dağıtım firması yetki belgesi
• Mesleki yeterlilik sertifikası (MEB onaylı)
• İşyeri açma ruhsatı
• Servis tag / kimlik kartı
• Garanti belgesi (işçilik için)

Yetkisiz tesisatçının riskleri

Risk: Gaz açılmaz, Sonuç: Dağıtım firması, yetki belgesi ister

Risk: Sigorta ödemez, Sonuç: Yetkisiz işçilik, sigorta kapsamı dışı

Risk: İşletme ruhsatı iptal, Sonuç: Belediye denetiminde tesisat yasal değil

Risk: Patlama/yangın, Sonuç: Yetkisiz tesisattan kaynaklı, cezai sorumluluk

Risk: Garanti yok, Sonuç: Arızada kimse üstlenmez

"Tanıdık tesisatçı" ile gaz tesisatı, en sık yapılan yasal hatadır. Tesisatçı yetenekli olabilir ama gaz yetki belgesi yoksa, yaptığı iş yasal değil. Dağıtım firması, gaz açılışında yetki belgesini kontrol eder. Belge yoksa, gaz açılmaz ve tesisat sökülüp baştan yapılır. Maliyet: 2 kat.

LPG'den doğalgaza dönüşüm

LPG'den doğalgaza dönüşüm, sadece yakıt değişikliği değil, gaz tesisatının yeniden projesi ve onayı demektir. İki gazın basınç, yoğunluk ve yanma özellikleri farklıdır; bu nedenle tesisat bileşenleri değişebilir.

Dönüşümde değişen bileşenler

• Regülatör: LPG regülatörü ile doğalgaz regülatörü basınç aralıkları farklıdır. Doğalgaz hat basıncı genellikle daha düşüktür. Regülatör değişimi zorunludur.
• Brülör nozul (meme): LPG ve doğalgaz için nozul çapları farklıdır. Doğalgazda daha büyük çaplı nozul kullanılır. Meme değişimi yapılmadan brülör verimli yanmaz.
• Gaz hattı: Boru çapı, doğalgazın düşük basıncı nedeniyle daha büyük olabilir. Mevcut hat yetersizse, hat yenilenir.
• Sayaç: Doğalgaz için ayrı sayaç ve abonelik gerekir.

LPG'den doğalgaza dönüşüm hizmetimizde bu süreçi uçtan uca yönetiyoruz. Ters yönde, doğalgazdan LPG'ye dönüşüm de yine yetkili firma ve proje gerektirir.

Dönüşüm yasal adımları

1. Doğalgaz şebeke başvurusu (dağıtım firmasına)
1. Abonelik sözleşmesi
1. Gaz projesi (yetkili firma)
1. İç tesisat (yetkili tesisatçı) — regülatör, brülör nozul, hat değişimi
1. Güvenlik kontrolü + rapor
1. Gaz açılışı (dağıtım firması)
1. Brülör ayarı + etiketleme
1. Periyodik kontrol (yıllık)

Süreç: 3-6 hafta (şebeke varsa). Şebeke yoksa, şebeke genişletme beklemek gerekir (aylar).

Doğalgaz tesisatı süreçleri

Doğalgaz tesisatı, LPG tesisatına göre daha fazla bürokratik adım içerir çünkü şebeke bağlantısı ve abonelik sözleşmesi gerekir.

Proje

Doğalgaz projesi, TS-EN 13321 standardına uygun olarak hazırlanır. Proje firması, cihaz kapasitelerine göre boru çapı, regülatör ve havalandırma planını çizer. Dağıtım firması (İGDAŞ, İZGAZ vb.) projeyi inceler ve onaylar.

İç tesisat

İç tesisat, onaylı projeye göre yetkili tesisatçı tarafından yapılır. Boru, vana, regülatör ve sayaç montajı bu aşamada gerçekleşir. TS-EN 13321 ve dağıtım firması şartnamesine uyum zorunludur.

Kabul ve gaz açılışı

İç tesisat tamamlandıktan sonra, dağıtım firması kabul kontrolü yapar. Bu kontrolde proje, yetki belgesi, basınç testi raporu ve kaçak testi sonuçları kontrol edilir. Eksiklik yoksa, gaz açılışı yapılır ve sayaç mühürlenir.

Doğalgaz kurulumu blog yazılarımızda bu süreci adım adım anlattık.

Güvenlik ve emniyet

Gaz tesisatında güvenlik, sadece açılış anında değil, sürekli olarak sağlanmalıdır. Emniyet ekipmanları ve düzenli kontrol, yasal zorunluluktur.

Emniyet vanası

Endüstriyel gaz tesisatında otomatik kapanma vanası (emniyet vanası) zorunludur. Gaz basıncı düştüğünde veya kesildiğünde vana otomatik kapanır, gaz akışını keser. Bu, geri tepme ve gaz birikimini önler.

Kaçak dedeksiyon

Gaz kaçağı tespiti, dedektör ve basınç testi ile yapılır. Gaz kaçağı tespiti hizmetimizde, endüstriyel tesisatlarda sabun köpüğü, elektronik dedektör ve azot basınç testi birlikte kullanılır.

Havalandırma

Yanma havası ve baca çekişi, gaz tesisatının güvenli çalışması için kritiktir. Yetersiz havalandırma, karbon monoksit birikimine yol açar. Havalandırma planı, gaz projesinin zorunlu bir parçasıdır.

İç tesisat tamamlandıktan sonra kaçak testi yapılır ve güvenlik kontrolü gerçekleştirilir.

Güvenlik kontrolü adımları

1. Görsel kontrol: Boru güzergahı, bağlantılar, vanalar
1. Basınç testi: Azot ile 15 dakika, düşüm kontrolü
1. Kaçak testi: Dedektör + sabun köpüğü
1. Regülatör kontrolü: Çıkış basıncı, manometre
1. Brülör ayarı: Alev rengi, gaz analizi
1. Havalandırma kontrolü: Hava akışı, baca çekişi
1. Emniyet vanası testi: Otomatik kapanma
1. Rapor: Tüm sonuçlar yazılı, imzalı

Kontrol raporu

Güvenlik kontrolü sonrası, yazılı rapor düzenlenir. Bu rapor:

• Dağıtım firmasına sunulur (gaz açılışı için)
• İşletmede saklanır (denetim için)
• Sigorta şirketine verilir (poliçe için)
• Belediyeye sunulur (ruhsat için)

Endüstriyel gaz tesisatında güvenlik kontrolü yazımızda güvenlik kontrolü prosedürünü detaylı inceledik.

Bakım ve periyodik kontrol

Endüstriyel gaz tesisatında yılda en az bir kez periyodik güvenlik kontrolü yapılması yasal zorunluluktur. Periyodik kontrol, sadece gaz kaçağı kontrolü değil; brülör ayarı, meme durumu, emniyet vanası testi ve baca çekiş ölçümünü de kapsar.

Periyodik kontrol yasal dayanak

Yönetmelik: Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği, Kapsam: Doğalgaz tesisatı, Sıklık: Yılda 1

Yönetmelik: LPG Piyasası İdaresi Tebliği, Kapsam: LPG tesisatı, Sıklık: Yılda 1

Yönetmelik: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331), Kapsam: Tüm iş ekipmanı, Sıklık: Yılda 1

Yönetmelik: Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Kapsam: Gazlı pişirme ekipmanı, Sıklık: 6 ayda 1

Periyodik kontrol içeriği

• [ ] Gaz kaçağı kontrolü (dedektör + basınç testi)
• [ ] Regülatör basınç kontrolü
• [ ] Vana fonksiyon testi
• [ ] Brülör alev kontrolü + gaz analizi
• [ ] Baca çekiş ölçümü
• [ ] Havalandırma yeterliliği
• [ ] Emniyet vanası testi
• [ ] Yangın söndürme ekipmanı kontrolü
• [ ] Personel eğitim kayıtları

Periyodik kontrol sırasında brülör ayarı ve meme değişimi gerekiyorsa, bu işlemler de yetkili tesisatçı tarafından yapılır. Brülör ayarı, gazın tam yanmasını sağlar ve karbon monoksit oluşumunu önler.

Endüstriyel mutfakta yangın güvenliği önlemleri yazımızda yangın güvenliği ve personel eğitimini detaylı inceledik.

Sık sorulan sorular

Gaz projesi olmadan tesisat yapılabilir mi?

Hayır. Gaz projesi, yasal zorunluluk. Projesiz tesisat, dağıtım firması tarafından gaz açılışında reddedilir. Ayrıca sigorta ve ruhsat geçersiz olur. Proje, yetkili firma tarafından çizilmeli ve dağıtım firmasından onay alınmalı. Süreç 10-20 gün.

Yetkili tesisatçı nasıl bulunur?

Gaz dağıtım firmasının web sitesinde, "yetkili tesisatçı" listesi var. Bölgeye göre arama yapın. Yetki belgesini kontrol edin. Elektrogaz, gaz dağıtım firmaları tarafından yetkili tesisatçı olarak çalışmaktadır. Teklif al sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Periyodik kontrol ne kadar sürer?

Orta ölçekli restoran mutfağında 1.5-2 saat. Büyük mutfakta 3-4 saat. Kontrol sırasında gaz geçici olarak kapatılır. İşletme, kontrol saatinde pişirme yapamaz. Kontrol sonrası yazılı rapor verilir. Rapor, denetimde ve sigortada kanıt.

LPG'den doğalgaza dönüşümde yasal süreç ne?

1. Doğalgaz şebeke başvurusu (dağıtım firmasına)
1. Gaz projesi (yetkili firma)
1. İç tesisat (yetkili tesisatçı)
1. Güvenlik kontrolü + rapor
1. Gaz açılışı (dağıtım firması)
1. Brülör ayarı + etiketleme
1. Periyodik kontrol (yıllık)

Süreç: 3-6 hafta (şebeke varsa). Şebeke yoksa, şebeke genişletme beklemek gerekir (aylar).

LPG ve doğalgaz brülör nozulu aynı mıdır?

Hayır. LPG ve doğalgaz basınç ve yoğunluk farkı nedeniyle farklı nozul (meme) çapı gerektirir. Dönüşümde meme değişimi zorunludur; aksi halde brülör verimsiz yanar ve karbon monoksit oluşur. Meme değişimi hizmeti ile bu işlem yetkili tesisatçı tarafından yapılır.

Emniyet vanası neden zorunludur?

Emniyet vanası, gaz basıncı düştüğünde veya kesildiğinde otomatik kapanır. Bu, gaz geri tepmesini ve birikimini önler. Endüstriyel gaz tesisatında emniyet vanası, hem yasal zorunluluk hem de sigorta şartıdır. Vananın periyodik testi de yıllık kontrolün bir parçasıdır.

Periyodik kontrol yapılmazsa ne olur?

Periyodik kontrol yapılmayan işletme, 6331 sayılı kanun ve gaz dağıtım firması yönetmeliği kapsamında yaptırımla karşılaşır. Dağıtım firması, kontrol raporu isteyebilir; rapor yoksa gaz kesilebilir. Sigorta, periyodik kontrol kaydı olmadan hasar ödemesi yapmayabilir. İşletme ruhsatı da risk altına girer.

Gaz tesisatı yasal gereklilikleri, işletmenizin güvenliği ve yasal koruması için kritiktir. Proje onayı, yetkili tesisatçı, güvenlik kontrolü ve periyodik bakım ile yasal uyumlu ve güvenli gaz sistemi kurabilirsiniz. Teklif al sayfamızdan gaz tesisatı yasal süreç danışmanlığı için talep oluşturabilirsiniz. Bakım için servis talebi oluşturabilirsiniz.