LPG ve doğalgaz dönüşümü: Adım adım tesisat süreci

Key Takeaways - Gaz projesi, yetkili firma tarafından çizilmeli: cihaz kapasiteleri, boru çapları, regülatör seçimi, havalandırma planı. Projesiz kurulum yasal değil. - LPG'den doğalgaza dönüşümde 3 şey değişir: regülatör, brülör nozul, gaz hattı basıncı. Sadece nozul değiştirmek yeterli değil, regülatör de şart. - Kaçak testi azot basıncı ile yapılır, 15 dakika bekleme süresi. Düşüm yoksa kaçak yok. Cihazlar tek tek devreye alınır. - Brülör ayarı, gaz analizi cihazı ile yapılır. İdeal alev mavi ve stabil. Sarı alev, CO üretimi işareti.

Endüstriyel mutfak LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü; proje hazırlığı, iç tesisat, regülatör montajı ve güvenlik kontrolü adımlarından oluşur. Doğru kurulum; güvenliği, performansı ve yasal uyumu birlikte sağlar. Yetkili tesisatçı tarafından yapılmalıdır.

Gaz tesisatı kurulumu, "boru döşemek" değil, bir mühendislik işlemidir. Yanlış boru çapı, yetersiz gaz akışına neden olur. Yanlış regülatör, brülöre yanlış basınç gönderir. Yanlış brülör ayarı, karbon monoksit üretir. Bu nedenle gaz tesisatı, yetkili proje firması + yetkili tesisatçı ile yapılmalı.

Bir restoran müşterimiz, LPG'den doğalgaza geçişte sadece brülör nozullarını değiştirmiş, regülatörü bırakmıştı. LPG regülatörü 30 mbar veriyor, doğalgaz brülör 20 mbar bekliyor. Sonuç: alev çok büyük, geri tepme oldu, conta yandı. Doğalgaz regülatörü taktığımızda brülörler düzgün çalışmaya başladı. Dönüşümde her bileşen değişmeli.

LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü nedir?

LPG tesisatı, işletmenin gazlı cihazlarına kadar olan LPG gaz geçiş altyapısının kurulmasıdır. Doğalgaz dönüşümü ise LPG ve doğalgaz arasında yakıt türü değişimidir. Endüstriyel mutfaklarda yoğun gaz tüketimi nedeniyle proje ve uygulama profesyonel yapılmalıdır.

LPG vs doğalgaz farkı

Özellik: Yoğunluk, LPG (propan/bütan): Havadan ağır, Doğalgaz (metan): Havadan hafif

Özellik: Basınç, LPG (propan/bütan): 30-50 mbar (regülatör sonrası), Doğalgaz (metan): 20-30 mbar

Özellik: Enerji yoğunluğu, LPG (propan/bütan): 25 MJ/m³, Doğalgaz (metan): 37 MJ/m³

Özellik: Brülör nozul, LPG (propan/bütan): Daha küçük delik, Doğalgaz (metan): Daha büyük delik

Özellik: Depolama, LPG (propan/bütan): Tank/tüp, Doğalgaz (metan): Şebeke

Özellik: Birikim yeri, LPG (propan/bütan): Zemin, Doğalgaz (metan): Tavan

Özellik: Dedektör yeri, LPG (propan/bütan): Zemin, Doğalgaz (metan): Tavan

LPG, havadan ağır olduğu için zeminde birikir. Doğalgaz, havadan hafif olduğu için tavanda birikir. Bu fark, dedektör yerleşimini belirler. Dönüşümde dedektör yeri de değişmeli.

Kurulum öncesi proje hazırlığı

Kurulum öncesi gaz projesi hazırlanmalıdır.

Gaz projesi

Gaz projesi, cihazların kapasitelerine göre gaz tüketim hesabını, boru çaplarını, regülatör seçimini ve havalandırma planını içerir. Yetkili proje firması tarafından çizilir.

Gaz projesi içeriği:

1. Cihaz kapasite listesi: Her cihazın kW cinsinden gaz tüketimi
1. Boru çapı hesabı: Toplam gaz tüketimine göre ana hat ve kol hatları çapları
1. Regülatör seçimi: Hat basıncına ve cihaz ihtiyacına göre regülatör tipi
1. Havalandırma planı: Yanma havası + davlumbaz debisi hesabı
1. Vanalar: Ana vana, kol vanaları, emniyet vanası konumları
1. Baca planı: Baca çıkış yeri ve yüksekliği

Boru çapı hesabı

Toplam gaz tüketimi (kW): 20-30, Ana hat çapı (inch): 3/4", Kol hat çapı (inch): 1/2"

Toplam gaz tüketimi (kW): 30-50, Ana hat çapı (inch): 1", Kol hat çapı (inch): 3/4"

Toplam gaz tüketimi (kW): 50-80, Ana hat çapı (inch): 1 1/4", Kol hat çapı (inch): 1"

Toplam gaz tüketimi (kW): 80-120, Ana hat çapı (inch): 1 1/2", Kol hat çapı (inch): 1 1/4"

Toplam gaz tüketimi (kW): 120-200, Ana hat çapı (inch): 2", Kol hat çapı (inch): 1 1/2"

Yanlış boru çapı, gaz açlığını (gaz starvation) yaratır. Çap küçükse, en uçtaki cihaz yeterli gaz alamaz ve alev zayıflar.

LPG altyapısı

LPG tankı veya tüp, regülatör ve gaz hattı hazır olmalıdır. LPG basıncı, cihaz üreticisinin önerdiği değerde olmalıdır (genellikle 30-50 mbar).

LPG altyapı seçenekleri:

Sistem: Tüp (12 kg), Kapasite: 1-2 cihaz, Uygun işletme: Küçük kafe, Avantaj: Mobil, kolay

Sistem: Tüp grubu (4x50 kg), Kapasite: 3-5 cihaz, Uygun işletme: Restoran, Avantaj: Yedekli

Sistem: Tank (500-2000 L), Kapasite: 5+ cihaz, Uygun işletme: Büyük restoran, Avantaj: Otomatik dolum

Sistem: Şebeke doğalgaz, Kapasite: Sınırsız, Uygun işletme: Doğalgaz olan bölge, Avantaj: Sürekli, depolama yok

LPG tesisatı ve doğalgaz dönüşümü yasal gereklilikleri yazımızda yasal süreçleri detaylı inceledik.

Dönüşüm süreci: Adım adım

LPG'den doğalgaza (veya doğalgazdan LPG'ye) dönüşüm, tek bir işlem değil; birbiri ardına gelen ve her biri ayrı uzmanlık gerektiren dört ana aşamadan oluşur. Bu aşamalar sırasıyla: proje güncellemesi, iç tesisat uyumu, brülör ve meme değişimi, gaz açılış ve kabul testi.

1. Proje güncellemesi

Mevcut LPG projesi, doğalgaz için yeniden hesaplanmalıdır. Doğalgazın enerji yoğunluğu LPG'den farklı olduğu için (LPG ~25 MJ/m³, doğalgaz ~37 MJ/m³), aynı cihaz kapasiteleri için farklı gaz debisi gerekir. Bu, boru çaplarının ve regülatör kapasitesinin yeniden belirlenmesini gerektirir.

Proje güncellemesinde şu adımlar izlenir:

• Mevcut cihaz listesi ve kW değerleri toplanır
• Doğalgaz debisi hesabı yapılır (kW → m³/saat dönüşümü)
• Boru çapları, yeni debiye göre kontrol edilir; gerekirse büyütülür
• Regülatör kapasitesi, doğalgaz debisine uygun hale getirilir
• Baca ve havalandırma planı, doğalgaz yanma özelliklerine göre revize edilir

Bu aşama, Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği'ne uygun olarak yetkili proje firması tarafından yapılır. Proje onayı olmadan dağıtım firması gaz açılışı yapmaz.

2. İç tesisat uyumu

İç tesisat, gaz ana vanasından cihazlara kadar olan boru hattının döşenmesidir.

Boru hattı döşeme

Gaz boruları, proje onaylı güzergahta döşenir. Boru çapları, cihaz kapasitelerine göre seçilir. Birleşim noktaları sıkı ve sızdırmaz olmalıdır.

Boru malzemesi:

Malzeme: Çelik (siyah), Ömür: 20-30 yıl, Korozyon: Riskli, Fiyat: Düşük, Kullanım: İç tesisat

Malzeme: Galvaniz çelik, Ömür: 30-40 yıl, Korozyon: Düşük, Fiyat: Orta, Kullanım: Nemli ortam

Malzeme: Paslanmaz 316, Ömür: 50+ yıl, Korozyon: Yok, Fiyat: Yüksek, Kullanım: Açık alan, deniz kenarı

Malzeme: Bakır, Ömür: 15-20 yıl, Korozyon: Düşük, Fiyat: Orta, Kullanım: Esnek bağlantı

Malzeme: PE (polietilen), Ömür: 50+ yıl, Korozyon: Yok, Fiyat: Düşük, Kullanım: Toprak altı

Döşeme kuralları:

• Boru, duvara klipslerle sabitlenir (her 1.5-2 m'de bir)
• Geçişlerde kılıf kullanılır (duvar/tek geçiş)
• Sıcak yüzeylerden en az 30 cm uzakta
• Elektrik kablolarından en az 10 cm uzakta
• Erişilebilir noktalarda birleşim (duvar içine gömme yok)

Dönüşümde mevcut boru hattı, yeni debiye uygunsa korunabilir. Ancak LPG'den doğalgaza geçişte debi arttığı için çoğu durumda ana hat çapının büyütülmesi gerekir. Boru çapı yetersizse, en uçtaki cihazlar gaz açlığı çeker ve alev zayıflar.

Regülatör montajı

Regülatör, gaz basıncını cihazların ihtiyaç duyduğu seviyeye düşürür. Doğru konumda ve erişilebilir yerde monte edilir.

Regülatör montaj kuralları:

• Ana vanadan sonra, cihazlardan önce
• Erişilebilir yükseklik (yerden 80-150 cm)
• Filtre ile birlikte (partikül tutma)
• Vent çıkışı dışarıya (kapalı alana değil)
• Titreşim emici (anti-vibration) bağlantı

Endüstriyel gaz tesisatında güvenlik kontrolü yazımızda regülatör ayarı ve güvenlik detaylarını inceledik.

Vanalar ve aksesuarlar

Ana vana, kol vanaları ve esnek bağlantılar cihaz girişlerine takılır. Yangın söndürme ekipmanları erişilebilir konumda yerleştirilir.

Vana tipleri:

Vana: Ana vana, Konum: Giriş, Tip: Ball valve, Amaç: Tüm sistemi kes

Vana: Kol vanası, Konum: Her cihaz kolunda, Tip: Ball valve, Amaç: Tek cihazı kes

Vana: Emniyet vanası, Konum: Ana vanadan sonra, Tip: Manyetik, Amaç: Otomatik gaz kesme

Vana: Esnek bağlantı, Konum: Cihaz girişi, Tip: Annular hose, Amaç: Titreşim emici

Vana: Test vanası, Konum: Hat sonunda, Tip: Plug valve, Amaç: Basınç testi

Gaz tesisatı ekipmanları (regülatör, vana, brülör ve aksesuarlar) için ürünler sayfamızı inceleyebilirsiniz.

3. Brülör ve meme değişimi

Dönüşümün en kritik teknik aşaması, brülör nozul (meme) değişimi ve brülör ayarıdır. LPG ve doğalgaz, farklı hava/gaz karışım oranlarına ihtiyaç duyar. LPG daha yüksek enerji yoğunluğuna sahip olduğu için daha küçük nozul delikleri kullanır; doğalgaz ise daha büyük deliklere ihtiyaç duyar.

Meme değişimi adımları:

1. Cihazın gaz türü etiketi kontrol edilir (LPG mi, doğalgaz mı)
1. Üretici kataloğundan doğru nozul çapı tespit edilir
1. Eski nozullar sökülür, yeni nozullar takılır
1. Hava vanası, yeni gaz türüne göre ayarlanır
1. Cihaz çalıştırılır, alev gözlemlenir
1. Gaz analizi cihazı ile CO ve CO2 değerleri ölçülür

Meme değişimi ve brülör ayarı hizmetleri için brülör ayarları ve meme değişimi sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz.

4. Gaz açılış ve kabul testi

İç tesisat ve brülör değişimi tamamlandıktan sonra, dağıtım firması (örneğin İZGAZ bölgesinde) gaz açılış kabulü yapar. Bu aşamada:

• Proje belgeleri kontrol edilir
• Kaçak testi raporu incelenir
• Regülatör ve emniyet vanaları kontrol edilir
• Cihaz etiketleri doğrulanır
• Gaz açılış yapılır, cihazlar tek tek devreye alınır

Kabul testi geçilmeden gaz verilmeyeceği için, tüm belgelerin ve test raporlarının eksiksiz olması gerekir.

Regülatör ve basınç ayarı

Regülatör, dönüşümde değişmesi zorunlu olan en kritik bileşendir. LPG regülatörü 30-50 mbar çıkış basıncı verirken, doğalgaz regülatörü 20-30 mbar verir. Aynı regülatör kullanılırsa, brülör aşırı basınç alır ve alev kontrolsüz yanar.

Regülatör seçiminde dikkat edilecek noktalar:

• Çıkış basıncı: Cihaz üreticisinin önerdiği değere uygun olmalı
• Kapasite: Toplam gaz debisini karşılayacak akış kapasitesinde olmalı
• Filtre: Gaz içindeki partikülleri tutmak için filtreli tip tercih edilmeli
• Vent: Kapalı alana vent çıkışı yapılmamalı; gaz sızıntısı durumunda iç mekanı doldurur
• Manometre bağlantısı: Giriş ve çıkış basıncını okumak için manometre portları olmalı

Regülatör ayarı, manometre ile yapılır. Çıkış basıncı, cihaz çalışırken (dinamik basınç) ölçülmeli; statik basınç ölçümü yanıltıcı olabilir. Çünkü cihaz çalıştığında hat basıncı düşer.

LPG'den doğalgaza ve doğalgazdan LPG'ye dönüşüm hizmetlerimiz için ilgili sayfalarımızı inceleyebilirsiniz: LPG'den doğalgaza dönüşüm ve doğalgazdan LPG'ye dönüşüm.

Güvenlik kontrolü

İç tesisat tamamlandıktan sonra güvenlik kontrolü yapılır.

Kaçak testi

Gaz hattı, basınç testi ile kaçak kontrolünden geçer. Kaçak yoksa, cihazlar tek tek devreye alınır.

Test prosedürü:

1. Cihaz bağlantılarını sök, test tapası tak
1. Azot ile 500 mbar (LPG) veya 300 mbar (doğalgaz) basınç uygula
1. 15 dakika bekle, basınç düşümünü kontrol et
1. Düşüm <1 mbar ise kaçak yok
1. Düşüm varsa, sabun köpüğü ile kaçak noktasını bul
1. Onar, testi tekrarla

Brülör ayarı

Cihazlar devreye alındıktan sonra, brülör ayarları yapılır. İdeal alev, mavi ve stabil olmalıdır.

Brülör ayarı adımları:

1. Cihazı çalıştır, alevi gözlemle
1. Sarı alev: hava/gaz oranı düşük → hava vanasını aç
1. Mavi ama sesli: hava/gaz oranı yüksek → hava vanasını kıs
1. Mavi ve stabil: doğru ayar
1. Gaz analizi ile teyit: CO <100 ppm, CO2 9-11%
1. Nozul değişimi (dönüşümde): LPG nozul → doğalgaz nozul

Alev rengi: Mavi, stabil, Durum: Doğru, CO riski: Düşük, Yapılacak: Ayarı kaydet

Alev rengi: Mavi, sesli, Durum: Hava fazla, CO riski: Düşük, Yapılacak: Hava vanasını kıs

Alev rengi: Sarı uclu, Durum: Hava az, CO riski: Orta, Yapılacak: Hava vanasını aç

Alev rengi: Tam sarı, Durum: Çok az hava, CO riski: Yüksek, Yapılacak: Acil ayar

Alev rengi: Titreşimli, Durum: Geri tepme, CO riski: Çok yüksek, Yapılacak: Kapat, nozul kontrol

Dönüşümde en sık yapılan hata, brülör nozulunu değiştirmek ama hava vanasını ayarlamamak. LPG ve doğalgaz, farklı hava/gaz oranlarına ihtiyaç duyar. Nozul değişti ama hava vanası aynı kalırsa, alev sarı yanar ve CO üretir. Gaz analizi cihazı ile teyit etmek şart.

Etiketleme

Dönüşüm yapılan cihaza, kullanılan gaz türünü belirten etiket yapıştırılır. Bu, ileride yapılacak bakım ve servis için referans sağlar.

Etiket içeriği:

• Gaz türü (doğalgaz / LPG)
• Brülör nozul çapı
• Çalışma basıncı
• Dönüşüm tarihi
• Yapan firma

LPG'den doğalgaza dönüşüm: Nelere dikkat edilmeli? yazımızda dönüşüm dikkat noktalarını detaylı inceledik.

Güvenlik ve emniyet

Gaz tesisatında güvenlik, sadece kaçak testi ile bitmez. Sürekli emniyet için bir dizi önlem ve sistem gerekir. Endüstriyel mutfaklarda gaz güvenliği, TS-EN 13321 ve ilgili standartlara göre tasarlanmalıdır.

Gaz kaçak dedektörü

Gaz kaçak dedektörü, ortamdaki gaz birikimini algılayıp otomatik gaz kesme vanasını kapatan bir güvenlik sistemidir. LPG için dedektör zemine (30 cm yukarıya), doğalgaz için tavana (30 cm aşağıya) monte edilir. Dönüşümde dedektör yeri mutlaka güncellenmelidir.

Dedektör seçiminde dikkat edilecekler:

• Algılama gaz türüne uygun (LPG veya doğalgaz sensörü)
• Sesli ve görsel alarm
• Manyetik vana ile entegrasyon (otomatik kesme)
• Periyodik kalibrasyon (yılda 1)

Gaz kaçağı tespiti hizmetimiz için gaz kaçağı tespiti sayfamızı inceleyebilirsiniz. Gaz güvenliği blog yazılarımız için bilgi merkezi bölümümüze göz atın.

Emniyet vanaları ve otomatik kesme

Manyetik emniyet vanası, dedektör veya yangın algılama sistemi ile entegre çalışır. Gaz kaçağı, yangın veya aşırı basınç durumunda otomatik olarak gazı keser. Endüstriyel mutfaklarda ana hatta emniyet vanası zorunludur.

Havalandırma ve yanma havası

Gazlı cihazların doğru yanması için yeterli yanma havası gerekir. Kapalı mutfakta yetersiz hava, karbon monoksit üretimine yol açar. Davlumbaz debisi, gaz tüketimi ile orantılı olmalı; yanma havası açıklıkları açık tutulmalıdır.

Bakım ve periyodik kontrol

Gaz tesisatı, kurulum sonrası unutulmamalı; periyodik bakım ile güvenli çalışmaya devam etmelidir. Endüstriyel mutfaklarda yoğun kullanım, ekipmanlarda aşınma ve ayar kaymasına neden olur.

Periyodik kontrol içeriği:

• Regülatör basınç kontrolü: Çıkış basıncının cihaz ihtiyacına uygunluğu
• Brülör ayarı kontrolü: Gaz analizi ile CO ve CO2 ölçümü
• Filtre temizliği/değişimi: Regülatör ve hat filtrelerinde biriken partiküller
• Vana ve bağlantı kontrolü: Sızdırmazlık ve mekanik fonksiyon
• Esnek bağlantı kontrolü: Çatlak, aşınma, ömür kontrolü
• Dedektör kalibrasyonu: Sensör doğruluğunun teyit edilmesi

Bakım periyodu:

Kontrol: Brülör ayarı ve gaz analizi, Sıklık: Yılda 1 (yoğun kullanımda 6 ayda 1)

Kontrol: Regülatör basınç kontrolü, Sıklık: Yılda 1

Kontrol: Filtre temizliği, Sıklık: 6 ayda 1

Kontrol: Esnek bağlantı görsel kontrol, Sıklık: 3 ayda 1

Kontrol: Dedektör kalibrasyonu, Sıklık: Yılda 1

Kontrol: Kaçak testi, Sıklık: Dönüşüm sonrası + şüpheli durumda

Dönüşüm sonrası ilk 1 ay, brülör ayarlarında küçük kaymalar olabilir. Bu nedenle dönüşüm sonrası 1. ayda ek bir kontrol önerilir. Bakım ve periyodik kontrol için servis talebi oluşturabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

LPG'den doğalgaza dönüşüm ne kadar sürer?

Orta ölçekli restoran mutfağında (4-6 cihaz) 1-2 gün. Büyük mutfakta (10+ cihaz) 3-5 gün. Süreç: proje hazırlığı (1-2 hafta) + kurulum (1-2 gün) + test ve devreye alma (yarım gün). Proje onayı bekleme süresi ayrı.

Dönüşümde hangi parçalar değişir?

Regülatör, brülör nozulları ve (bazen) gaz hattı. LPG regülatörü 30-50 mbar, doğalgaz 20-30 mbar verir. Nozul delik çapı farklı. Gaz hattı çapı, doğalgaz için genellikle daha büyük olmalı (düşük enerji yoğunluğu nedeniyle). Dedektör yeri de değişir (zemin → tavan).

Gaz projesi olmadan kurulum yapılabilir mi?

Hayır, yasal değil. Gaz projesi, yetkili firma tarafından çizilmeli ve onaylanmalı. Projesiz kurulum, işletme ruhsatını ve sigortayı geçersiz kılar. Ayrıca gaz açılışı, dağıtım firması tarafından proje kontrolü ile yapılır.

Brülör ayarı ne sıklıkta kontrol edilmeli?

Yılda 1 kez, yoğun kullanımda 6 ayda 1. Gaz dönüşümü sonrası mutlaka. Brülör ayarı bozulursa, CO üretimi başlar. CO, kokusuz ve renksiz bir gaz, insan hayatını tehdit eder. Gaz analizi cihazı ile ölçüm şart.

Doğalgazdan LPG'ye geri dönüşüm yapılabilir mi?

Evet, yapılabilir. Ancak aynı kurallar geçerli: regülatör, brülör nozulları ve dedektör yeri değişmeli, gaz projesi güncellenmeli. Doğalgazdan LPG'ye geçişte nozul delikleri küçülür, dedektör zemine taşınır. Her iki yönde dönüşüm de yetkili firma tarafından yapılmalı.

LPG ve doğalgaz aynı baca ile kullanılabilir mi?

Baca, kullanılan gaz türüne uygun olmalı. LPG ve doğalgazın yanma ürünleri ve sıcaklık profilleri farklıdır. Baca çapı ve yüksekliği, gaz türüne göre TS-EN standartlarına uygun projelendirilmeli. Dönüşümde baca uygunluğu mutlaka kontrol edilmeli; gerekirse revize edilmeli.

Gaz tesisatı için hangi standartlar geçerli?

Gaz tesisatı, Doğalgaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği ve TS-EN 13321 standartlarına göre yapılır. Endüstriyel mutfak cihazları için TS-EN 30 standardı geçerlidir. Bu standartlar, boru çapı, regülatör seçimi, emniyet sistemleri ve test prosedürlerini tanımlar. Yetkili firma ve tesisatçı, bu standartlara uygun çalışmak zorundadır.

Gaz tesisatı kurulumu ve dönüşümü, işletmenizin güvenliği için kritik bir işlemdir. Profesyonel proje, yetkili kurulum ve güvenlik kontrolü ile güvenli ve verimli gaz sistemi kurabilirsiniz. Teklif al sayfamızdan gaz tesisatı kurulumu için keşif talebi oluşturabilirsiniz. Bakım için servis talebi oluşturabilirsiniz.